MP3
Bijbelgedeelten
- Johannes H3 1-21, Johannes H7 50:53, Johannes H19 39:42
- Zie ook de beschrijving onder de songtekst.
Songtekst
Vers 1
In de stilte van de nacht,
zocht een leraar naar Gods Zoon.
Nicodemus kwam met vragen,
zocht het licht van Gods troon.
“Rabbi, God is toch met U,
niemand doet wat U volbrengt”.
Toen sprak Jezus vol genade,
woorden die tot leven brengt.
Vers 2
“Voorwaar, Ik zeg u heden:
Wie niet wederom wordt geboren,
kan het Koninkrijk niet zien,
noch Gods heerlijkheid aanschouwen.
Uit het vlees komt slechts het vlees,
uit Mijn Geest komt leven voort.
Zoals wind zijn weg blijft gaan,
werkt Gods Geest door Zijn Woord."
Vers 3
"Zoals Mozes in de woestijn,
eens de koperen slang verhief,
zo moet ook de Zoon des mensen,
worden verhoogd aan het kruis.
Opdat ieder die in Hem gelooft,
niet verloren zal vergaan,
maar het eeuwig leven ontvangt,
door Gods eigen Offerlam."
Vers 4
Toen de Raad Jezus wilde oordelen,
klonk Nicodemus stem die waarheid zocht:
"Oordeelt onze wet een mens dan,
eer men hoort wat hij volbracht?"
Spot en hoon kwamen hem tegen,
toch bleef hij bij Jezus staan.
Wat begon in stille nachten,
liet Gods werk steeds verder gaan.
Vers 5
Toen de Heiland was gestorven,
kwam hij zonder vrees naar voren.
Nu trad hij vrijmoedig nader,
bij het kruis van zijn Heer.
Mirre bracht hij en veel aloé,
voor zijn dierb're Heiland mee.
Daar beleed hij met zijn daden,
wat Gods Geest hem had gedaan.
Slot
Niet de nacht heeft overwonnen,
niet het graf behield Zijn macht.
Jezus Christus is het Leven,
Hij verbrak de diepste nacht.
Wie door Hem opnieuw geboren,
wandelt in Zijn licht.
Eeuwig zal Gods volk Hem loven,
ziende Hem van aangezicht.
Over dit lied
Nicodemus
Nicodemus is een van de meest bijzondere personen uit het Johannesevangelie. We ontmoeten hem voor het eerst in Johannes 3. Hij is een Farizeeër, een overste der Joden en iemand die door Jezus „een leraar Israëls” wordt genoemd. Hij kende de Schriften en behoorde tot de godsdienstige leiders van zijn volk.
Toch ontbrak hem iets wezenlijks.
In de nacht zoekt hij Jezus op. Wat volgt is een gesprek waarin Christus hem duidelijk maakt dat kennis van de Schrift, afkomst en godsdienstige positie een mens niet in het Koninkrijk van God kunnen brengen.
„Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: Tenzij dat iemand wederom geboren worde, hij kan het Koninkrijk Gods niet zien.”
Een leraar die zelf onderwijs nodig heeft
Nicodemus begint het gesprek met respect:
„Rabbi, wij weten, dat Gij zijt een Leraar van God gekomen…”
Hij heeft de tekenen gezien die Jezus doet en begrijpt dat God met Hem is. Maar Jezus brengt het gesprek onmiddellijk naar een veel diepere werkelijkheid.
Nicodemus heeft niet alleen méér kennis nodig.
Hij moet wederom geboren worden.
Dat is voor Nicodemus moeilijk te begrijpen. Hij vraagt hoe een mens, wanneer hij oud geworden is, opnieuw geboren kan worden.
Jezus spreekt echter over een geboorte die niet door een mens zelf tot stand gebracht kan worden:
„Zo iemand niet geboren wordt uit water en Geest, hij kan in het Koninkrijk Gods niet ingaan.”
De boodschap raakt daarmee ook een godsdienstig mens als Nicodemus. Een mens kan veel van de Bijbel weten, een goede naam hebben en zelfs anderen onderwijzen, maar toch het vernieuwende werk van Gods Geest nodig hebben.
De wind blaast waarheen hij wil
Jezus gebruikt vervolgens een prachtig beeld:
„De wind blaast waarheen hij wil, en gij hoort zijn geluid; maar gij weet niet, vanwaar hij komt en waar hij heengaat; alzo is een iegelijk, die uit den Geest geboren is.”
De wedergeboorte is Gods werk.
Zoals een mens de wind niet kan besturen, kan hij ook de werking van de Heilige Geest niet voortbrengen. Maar zoals de wind aan zijn gevolgen herkenbaar wordt, zo wordt ook het werk van Gods Geest zichtbaar in het leven van een mens.
Nicodemus vraagt:
„Hoe kunnen deze dingen geschieden?”
En juist daarop gaat Jezus hem wijzen naar Zichzelf.
Zoals Mozes de slang verhoogde
Jezus herinnert Nicodemus aan een geschiedenis die deze leraar van Israël goed gekend moet hebben: de koperen slang in de woestijn.
„En gelijk Mozes de slang in de woestijn verhoogd heeft, alzo moet de Zoon des mensen verhoogd worden.”
De Israëliet die door een slang gebeten was, moest zien op de verhoogde koperen slang en zou leven. Zo wijst Christus Nicodemus vooruit naar Zijn eigen verhoging aan het kruis.
Daarna volgen de bekende woorden:
„Want alzo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat een iegelijk die in Hem gelooft, niet verderve, maar het eeuwige leven hebbe.”
Het antwoord op de vraag van Nicodemus ligt uiteindelijk dus niet in hemzelf, maar in Christus.
Nicodemus komt opnieuw in beeld
Daarmee verdwijnt Nicodemus niet uit het Johannesevangelie.
In Johannes 7:45–52 willen de overpriesters en Farizeeën Jezus veroordelen. Dan klinkt onverwacht de stem van Nicodemus:
„Oordeelt ook onze wet den mens, tenzij dat zij eerst van hem gehoord heeft, en verstaat, wat hij doet?”
Nicodemus belijdt Jezus hier nog niet openlijk als de Christus. Maar hij durft wel binnen zijn eigen kring bezwaar te maken tegen een onrechtvaardige veroordeling.
De man die Jezus eerst in de nacht bezocht, begint nu tussen de leiders voor Hem op te komen.
Bij het kruis wordt Nicodemus opnieuw zichtbaar
De derde en laatste keer dat Johannes Nicodemus noemt, is na de kruisiging van Jezus.
Jozef van Arimathea vraagt Pilatus om het lichaam van Jezus. En dan lezen we:
„En Nicodemus kwam ook, die des nachts tot Jezus eerst gekomen was…”
— Johannes 19:39
Johannes herinnert ons bewust aan die eerste ontmoeting in de nacht.
Maar Nicodemus komt nu niet meer voor een verborgen gesprek.
Hij brengt een mengsel van mirre en aloë mee, ongeveer honderd ponden. Samen met Jozef neemt hij het lichaam van Jezus, wikkelt het in linnen doeken met specerijen en legt het in het graf.
Dat was geen onopvallende daad. Jezus was als veroordeelde gekruisigd en Zijn tegenstanders hadden Hem verworpen. Door Zijn lichaam zo te verzorgen, verbond Nicodemus zich zichtbaar met Hem.
Van de nacht naar het licht
De Bijbel vertelt ons niet letterlijk wat er uiteindelijk in het hart van Nicodemus is gebeurd. Johannes schrijft bijvoorbeeld niet uitdrukkelijk: „Nicodemus werd een discipel.”
Daarom moeten we voorzichtig zijn om méér te zeggen dan de Schrift zegt.
Maar de drie momenten vormen wel een opmerkelijke lijn:
In Johannes 3 zoekt Nicodemus Jezus in de nacht en stelt hij zijn vragen.
In Johannes 7 neemt hij het voor Jezus op tegenover zijn collega’s.
In Johannes 19 staat hij bij het gekruisigde lichaam van Christus en bewijst Hem openlijk eer.
Dat maakt Nicodemus tot een bijzonder persoon in het Evangelie. We zien geen plotseling en uitgebreid beschreven bekeringsmoment, zoals bijvoorbeeld bij Paulus. We zien veeleer hoe iemand steeds opnieuw met Christus wordt geconfronteerd en uiteindelijk zichtbaar aan Zijn zijde verschijnt.
De boodschap van Nicodemus
Zijn geschiedenis bevat een indringende boodschap, juist voor iemand die met de Bijbel en de godsdienst vertrouwd is.
Nicodemus was geen tollenaar of openbare zondaar. Hij was een gerespecteerd, godsdienstig en geleerd man.
En juist tegen hém zei Jezus:
„Gijlieden moet wederom geboren worden.”
Kennis alleen is niet genoeg. Een godsdienstige opvoeding is niet genoeg. Een ambt of positie is niet genoeg.
Er is een werk van Gods Geest nodig.
Maar dezelfde Christus Die Nicodemus zijn nood aanwijst, wijst hem ook de weg tot het leven: zie op de verhoogde Zoon des mensen en geloof in Hem.
Zo kun je de geschiedenis van Nicodemus samenvatten:
Hij kwam in de nacht met zijn vragen. Christus wees hem op de noodzaak van wedergeboorte. Hij leerde dat nieuw leven het werk van Gods Geest is. En hij werd gewezen op de Zoon des mensen Die verhoogd moest worden, opdat een ieder die in Hem gelooft eeuwig leven zou hebben.